Kapelle-op-den-Bos werkt aan betaalbaar wonen met aandacht voor open ruimte

Het lokaal bestuur wil de komende jaren werk maken van voldoende en betaalbare woningen voor verschillende doelgroepen. Tegelijk willen we zorgvuldig omspringen met de beschikbare ruimte. Daarom kiezen we waar mogelijk voor een goede benutting van bestaande woongebieden en verdichting op geschikte locaties, eerder dan voor het zomaar aansnijden van open ruimte.

123 bijkomende sociale huurwoningen tegen 2042

Vlaanderen legt elke gemeente een Bindend Sociaal Objectief (BSO) op. Dat bepaalt hoeveel bijkomende sociale huurwoningen een gemeente tegen 2042 moet realiseren.

Voor Kapelle-op-den-Bos bedraagt die doelstelling 123 bijkomende sociale huurwoningen tegen 2042. Daar zijn tussentijdse doelstellingen aan gekoppeld. Zo moeten tegen 2030 minstens 21 woningen gerealiseerd zijn of op de kortetermijnplanning staan en moeten minstens 8 bijkomende woningen op de meerjarenplanning staan.

Het lokaal bestuur heeft daarom samen met woonmaatschappij Het Vlaamse Woonanker een strategie uitgewerkt. Daarbij wordt niet alleen gekeken naar nieuwbouw. Ook de renovatie of herontwikkeling van het bestaande patrimonium, het aankopen of inhuren van woningen en samenwerking met andere publieke of private partners kunnen bijdragen aan bijkomend sociaal woonaanbod.

Woningen die aansluiten bij de woonnoden

Bij nieuwe projecten wil de gemeente ook kijken naar het type woningen waaraan behoefte is. Betaalbaar wonen is immers niet alleen een uitdaging voor gezinnen, maar ook voor alleenstaanden, jonge mensen en senioren.

Daarom is het belangrijk dat toekomstige projecten voldoende variatie bieden in woningtype en grootte. Kleinere woningen en appartementen kunnen bijvoorbeeld een antwoord bieden op de groeiende groep alleenstaanden, terwijl ook betaalbare gezinswoningen nodig blijven.

Ook leegstaande woningen binnen het bestaande sociale patrimonium verdienen aandacht. Het lokaal bestuur blijft samen met de woonmaatschappij bekijken hoe bestaande woningen kunnen worden gerenoveerd, opnieuw verhuurd of waar nodig vervangen.

Woonprojecten gespreid over de gemeente

Het lokaal bestuur wil nieuwe woonmogelijkheden niet op één plaats concentreren. Bij de verdere uitwerking wordt daarom gezocht naar mogelijkheden in de verschillende deelkernen.

Voor de Oxdonkstraat bestaat al langer een concreter traject binnen het RUP Oxdonk. Daar wordt een gemengd woonproject onderzocht met een combinatie van huur- en koopmogelijkheden.

Daarnaast worden mogelijkheden onderzocht voor bijkomende woningen in Kapelle-Centrum, Ramsdonk en Nieuwenrode. Niet alle plannen bevinden zich vandaag in dezelfde fase. Sommige locaties kunnen op kortere termijn worden ontwikkeld, terwijl voor andere nog ruimtelijk onderzoek, overleg of bijkomende procedures nodig zijn.

Publieke gronden in kaart gebracht

Vlaanderen verplicht gemeenten om de onbebouwde bouwgronden en kavels van Vlaamse besturen in kaart te brengen en het potentieel ervan voor sociaal wonen te onderzoeken.

Ook Kapelle-op-den-Bos heeft die oefening gemaakt. Daarbij werden eigendommen van onder meer het lokaal bestuur en andere publieke instanties onderzocht. Na toepassing van de wettelijke criteria blijft een gezamenlijke oppervlakte van 26.710,85 m² aan onbebouwde percelen over die in het actieprogramma wordt opgenomen.

Dat cijfer vraagt een belangrijke nuance: opname van een perceel in het actieprogramma betekent niet dat het perceel automatisch zal worden bebouwd.

Het actieprogramma brengt mogelijke locaties in beeld. Voor elke locatie moet afzonderlijk worden onderzocht of woningbouw ruimtelijk, juridisch, technisch en financieel haalbaar en wenselijk is. Ook bestaande bestemmingen, watergevoeligheid en de omgeving spelen daarbij een rol.

De goedkeuring van het actieprogramma is dus geen bestemmingswijziging of omgevingsvergunning en geeft op zichzelf geen toestemming om op deze gronden woningen te bouwen.

Open ruimte blijft een belangrijk uitgangspunt

Een belangrijk uitgangspunt van het gemeentelijk woonbeleid blijft het zorgvuldig omgaan met open ruimte. Nieuwe woningen moeten daarom zoveel mogelijk worden gerealiseerd op locaties die ruimtelijk geschikt zijn, onder meer door bestaande sites beter te benutten en waar verantwoord te verdichten.

Dat is zeker belangrijk omdat verschillende geïnventariseerde publieke gronden zich in Kapelle-Oost en Oxdonk bevinden. Het feit dat een grond op de inventaris staat, betekent niet dat het lokaal bestuur die grond ook voor woningbouw wil ontwikkelen.

Zo bevinden zich in Oxdonk ook gronden in overstromingsgevoelig gebied. Bij de verdere beoordeling moet met die kenmerken rekening worden gehouden. Voor de gemeente gaan het realiseren van voldoende betaalbare woningen en het beschermen van waardevolle open ruimte dan ook hand in hand.

Wat betekent de 25%-regel?

De inventarisatie van publieke gronden houdt verband met de opvolging van het Bindend Sociaal Objectief.

Wanneer uit de Vlaamse voortgangstoets blijkt dat een gemeente het opgelegde groeipad niet volgt en daardoor in de daarvoor bepaalde categorie wordt ingedeeld, moet minstens 25% van de gezamenlijke oppervlakte van de betrokken onbebouwde bouwgronden en kavels van Vlaamse besturen worden aangewend voor sociaal wonen.

Het is dus niet zo dat 25% van alle geïnventariseerde gronden automatisch moet worden bebouwd. De verplichting is gekoppeld aan de voortgang van de gemeente bij het realiseren van haar sociaal woonaanbod.

Voor Kapelle-op-den-Bos is het daarom belangrijk om het BSO goed op te volgen en tijdig voldoende projecten en alternatieven voor te bereiden.

Recht van voorkoop als extra instrument

De gemeenteraad keurde ook een nieuwe afbakening goed voor het recht van voorkoop in het kader van de Vlaamse woonregelgeving. Door een wijziging van de regelgeving moeten lokale besturen voortaan zelf bepalen binnen welke gebieden dat recht kan worden toegepast.

Een recht van voorkoop betekent dat een begunstigde bij de verkoop van een betrokken pand of perceel onder de wettelijke voorwaarden in de plaats kan treden van de oorspronkelijke koper, tegen dezelfde prijs en onder dezelfde voorwaarden.

Mogelijke begunstigden zijn onder meer de gemeente, de woonmaatschappij en, binnen zijn werkingsgebied, Vlabinvest.

Ook hier gaat het niet om een automatische aankoop. Wanneer een pand of perceel te koop wordt aangeboden, moet worden bekeken of een eventuele aankoop wenselijk, haalbaar en financieel verantwoord is en daadwerkelijk kan bijdragen aan sociaal of betaalbaar wonen.

Het recht van voorkoop geeft de betrokken organisaties dus vooral een instrument om kansen die zich voordoen te kunnen benutten.

Stap voor stap richting 2042

De uitdaging voor Kapelle-op-den-Bos bestaat erin voldoende betaalbare en sociale woningen te realiseren zonder daarbij de ruimtelijke kwaliteit van onze gemeente uit het oog te verliezen.

Daarom kiezen we voor een combinatie van maatregelen: bestaande woningen renoveren en beter benutten, verdichten waar dat ruimtelijk verantwoord is, geschikte locaties ontwikkelen, verschillende woonvormen voorzien en open ruimte zoveel mogelijk vrijwaren.

De beslissingen van de gemeenteraad zijn een eerste stap in een traject dat loopt tot 2042. Concrete projecten worden de komende jaren afzonderlijk onderzocht en uitgewerkt. Waar ruimtelijke of vergunningsprocedures nodig zijn, zullen die uiteraard worden doorlopen.